Dạy tiếng Anh cho trẻ ở nhà

Ở sân bay, có một cậu bé chừng 5 tuổi hễ gặp cái gì cũng hỏi "what is it?" và được người bố đi cạnh trả lời "it's a chair", "it's a fan"..., khiến hành khách ai nấy không khỏi ngạc nhiên.

Đó là cách mà anh Trung dạy tiếng Anh cho con theo hướng dẫn trong một cuốn cẩm nang.

Người cha cho biết, ngày nào cũng vậy, buổi sáng trước khi bé Bo (5 tuổi) thức dậy và ban đêm trước khi lên giường đi ngủ, anh đều bật bản tin tiếng Anh đài VOA cho con nghe. Theo lý giải của anh, mặc dù cháu còn nhỏ chưa hiểu nhưng cứ cho bé nghe tiếng Anh như thế sẽ đi vào tiềm thức, giúp bé sau này học ngoại ngữ dễ dàng hơn.

"Tôi đúc kết từ kinh nghiệm của mình thời còn là sinh viên, suốt ngày mở radio tin tức hoặc những bài hát tiếng Anh bất hủ nghe. Làm như thế một phần giúp mình có cảm giác sống trong môi trường ngoại ngữ, một phần khi học những từ mình từng nghe cảm thấy rất dễ ghi nhớ", ông bố trẻ ở quận 3, TP HCM, chia sẻ.

Thêm vào đó, mỗi khi có dịp đưa con đi đây đó, anh Trung luôn khuyến khích bé đặt câu hỏi "what is it?" (cái gì vậy) và anh là người trả lời cho con. Đó là lý do khi lên máy bay cậu bé thấy cái gì lạ lẫm đều luôn miệng hỏi bố "what is it?".

Ảnh minh họa: Hoctienganhtre.

Cho rằng học ngoại ngữ là phải theo đúng quy trình "nghe - nói - đọc - viết" nên chị Kiều (quận Bình Thạnh) thường mở nhạc tiếng Anh cho bé Kim nghe từ khi mới lọt lòng. Đến khi con lớn lên, chị còn mua thêm đĩa phim hoạt hình có phụ đề hoặc mở kênh phim hoạt hình tiếng Anh cho bé xem.

Thỉnh thoảng cả nhà có dịp đi sở thú, vợ chồng chị lại chỉ cho con gái nhận diện các con vật và gọi tên tiếng Anh như thế nào. Nhờ vậy mà từ năm 5 tuổi, dù chưa học ngoại ngữ bé Kim đã biết đếm số tiếng Anh từ 1 đến 100, hát được vài bài tiếng Anh và biết gọi tên một số con vật như: hổ (tiger), thỏ (rabbit), kiến (ant), mèo (cat)...

Mỗi lần đi đến đâu, bé Kim tỏ ra thích thú khi được giới thiệu hát tiếng Anh cho mọi người nghe. Mấy hôm trước, trong bữa tiệc mừng thọ ông bà nội, cô bé tự tin cất cao giọng phát âm rành rõi từng từ trong bài hát tập đếm "One, two, three, four, five, six, seven..." và được mọi người vỗ tay tán thưởng.

Ngồi vỗ nhịp tay theo lời con hát, chị Kiều hãnh diện kể: "Bài hát này ngày nào tôi cũng mở cho cháu nghe từ năm 2 tuổi đến giờ. Trẻ con học ngoại ngữ nhạy hơn người lớn mình nhiều. Tôi cũng hỏi một số bạn bè làm giáo viên thì họ bảo việc nghe tiếng Anh mặc dù các cháu còn nhỏ không hiểu nhưng cứ để bé nghe rồi từ từ mới cho học nói - đọc - viết là tốt nhất".

Hiện nay trên một số diễn đàn mạng, các bậc phụ huynh cũng chia sẻ kinh nghiệm dạy tiếng Anh cho trẻ ở nhà khá phong phú. Như thành viên có nick name TuanLinh kể: "Nghe một số người bạn giới thiệu, ban đầu tôi cho bé học từ vựng theo quyển Let's go. Chỉ học một hai từ thôi, sau đó tôi và cháu chơi trò hỏi đáp qua lại, tôi nói tiếng Anh bé đáp tiếng Việt và ngược lại. Làm như thế bé mau nhớ lắm. Thấy con thích hát, tôi cũng mở bài hát tiếng Anh cho cháu nghe đi nghe lại rồi hát theo".

Còn chị Thu Hiền thì áp dụng phương pháp "trực quan" bằng cách dán tên tiếng Anh lên toàn bộ các vật dụng trong nhà và dạy cho con đọc. Theo chị Hiền: "Trẻ con bị thu hút bởi hình ảnh nhiều hơn. Có thể bé không thể nhớ hết nhưng mỗi lần sử dụng chiếc cốc, đôi đũa, cái chén... đều nhìn thấy chữ tiếng Anh thì bé sẽ thuộc".

Trao đổi với VnExpress.net về vấn đề này, thầy Phạm Tiến Dũng, công tác tại Tổ chức Giáo dục đào tạo Hi! Language school đánh giá cao việc phụ huynh Việt Nam ngày càng quan tâm đến trau dồi ngoại ngữ cho trẻ. Ông cho rằng điều đó là tốt, song các bậc cha mẹ cần phải lưu ý nguyên tắc quan trọng hàng đầu khi học ngoại ngữ là phải tạo cho các em tâm lý thoải mái, yêu thích một cách chủ động chứ không nên tạo sự căng thẳng hay ép buộc trẻ.

Theo ông Dũng, có nhiều cách dạy tiếng Anh cho trẻ. Bố mẹ thấy phương pháp nào hiệu quả hơn thì áp dụng cho con mình chứ không nên cứng nhắc. Đồng thời khi dạy ngoại ngữ cho trẻ, không nên trừu tượng mà hãy dùng những hình ảnh trực quan sinh động, tức là cho bé xem phim hoạt hình phụ đề tiếng Anh hoặc hình ảnh con vật, đồ dùng ghi tiếng Anh, trẻ sẽ thích thú hơn.

"Trẻ con có khả năng bắt chước rất tốt, nhất là giai đoạn từ 3 đến 5 tuổi, cha mẹ có thể bắt đầu cho bé làm quen với môi trường tiếng Anh. Tùy theo khả năng của con mà phụ huynh rành tiếng Anh có thể dạy cho trẻ hỏi một số mẫu câu cơ bản như: what is it, what's he doing... Sau khi trẻ hỏi, cha mẹ trả lời và ngược lại cha mẹ hỏi để bé trả lời", thầy nói.

Ngoài những cách cơ bản như cho trẻ nghe nhạc, xem phim hoạt hình phụ đề bằng tiếng Anh... phụ huynh có thể tham khảo thêm phương pháp "Hi! BO" (tức là dạy ngoại ngữ lồng ghép trò chơi và giáo dục kỹ năng sống). Tùy theo từng độ tuổi của trẻ mà dạy những từ ngữ từ dễ đến khó. Cụ thể thầy Dũng gợi ý một số trường hợp như sau:

- Dạy bé tự bảo vệ bản thân: Khi thấy lửa (tiếng Anh là fire), bé phải biết dùng các dụng cụ dập lửa như nước (water), cát (sand) hoặc bình cứu hỏa (fire extinguisher)...

- Làm sao để nhận diện người lạ (stranger), khi có người lạ đến nhà hỏi thăm hoặc đến trường đón về bé phải làm thế nào...

- Nấu đồ ăn cần có những vật dụng, nguyên liệu nào. Ví dụ như: nồi cơm điện (cooker), muối (salt), đường (sugar)...

"Phương pháp này vừa giúp trẻ học ngoại ngữ vừa trang bị kỹ năng sống cơ bản nhất cho các em. Mỗi khi bé học được một từ nào thì cha mẹ nên thưởng để khích lệ. Hoặc mỗi lần bé đòi mua gì, muốn đi đâu chơi thì thỏa thuận gọi tên được một vật gì đó mới cho phép thì trẻ sẽ có động lực học hơn", thầy Dũng khuyên.

Thi Trân

Sáu nguyên tắc dạy tiếng Anh cho trẻ em

Dạy và học tiếng Anh có vị trí vô cùng quan trọng, nhất là việc dạy và học Tiếng Anh cho thiếu nhi. Có 6 nguyên tắc vàng trong dạy tiếng Anh thiếu nhi để việc dạy và học có hiệu quả.

1. Chơi hơn dạy.

Chính xác phải nói đây là phương pháp “Dạy mà không dạy”, trong đó, giáo viên lên lớp không theo một giáo trình nhất định nào cả và tư tưởng chủ đạo không phải là dạy mà là tạo sân chơi đa dạng, nhiều màu sắc bằng tiếng Anh cho học sinh. Từ đó, hướng dẫn học sinh tự làm chủ sân chơi và từng bước tự bổ sung các hoạt động khác nhau.

2. Hoạt động, hình ảnh hơn lý thuyết.

Hình ảnh, trò chơi, nhạc họa, diễn kịch... nói chung là các hoạt động nhằm giúp các em tham gia vào môi trường sử dụng tiếng Anh một cách tự nhiên, không gượng ép.Các hoạt động đa dạng sẽ giúp học sinh từng bước hình thành phong cách riêng trong học tập. Phong cách riêng chính là nền tảng của chất lượng và hiệu quả học tập

3. Học cụ hơn giáo trình.

Việc bám theo một giáo trình nào đó sẽ hạn chế năng lực sáng tạo của cả thầy lẫn trò. Hơn nữa, để có thể đa dạng hóa các hoạt động trong lớp, việc tăng cường học cụ là điều cần thiết.

Cần chú ý những học cụ (kể cả bài hát, trò chơi, diễn kịch...) bình thường dễ kiếm để làm tăng hoạt động của học sinh, nhất là cần khuyến khích học sinh tìm kiếm thêm các học cụ làm phong phú hóa quá trình học tập, khuyến khích các em nghe nói, giao tiếp Tiếng Anh nhiều.

Việc sử dụng các loại thiết bị công nghệ cao như máy nghe nhạc, điện thoại, truyền hình hay máy tính và các phần mềm kèm theo sẽ giúp đẩy nhanh việc nắm bắt ngôn ngữ nhưng không phải là cái duy nhất làm tăng hiệu quả sử dụng.

4. Nói nhiều hơn nghe-viết.

Thực tế cho thấy kỹ năng nói dễ học và bắt chước nhất trong học ngoại ngữ. Và khi nói được, học sinh đã từng bước xây dựng được tâm lý tự tin trong sử dụng tiếng Anh. Đây vốn là điểm yếu cơ bản trong giao tiếp Tiếng Anh đối với nhiều thế hệ đi trước.

Ngoài ra, do tập trung nhiều vào kỹ năng nói, học sinh cũng cần phải phát âm chuẩn. Điều này phụ thuộc rất lớn vào giáo viên, giáo viên phát âm chuẩn dễ giúp học sinh phát âm chuẩn. Qua đó các em cũng phát âm Tiếng Anh chuẩn hơn.

Một cách hạn chế việc phát âm không chuẩn là tăng cường các chương trình hướng dẫn phát âm qua băng đĩa, tivi, nghe nhạc...

5. Bắt chước hơn ngữ pháp.

Bắt chước là không thể thiếu được đối với thiếu nhi, đặc biệt trong học ngoại ngữ. Bắt chước giúp quá trình học tập đi nhanh hơn, trong đó kể cả việc sử dụng các mẫu câu căn bản.

Ngữ pháp được hình thành từng bước trong quá trình học nhưng tránh không để ngữ pháp là trở ngại trong bắt chước. Tuy nhiên, bắt chước gồm cả xấu lẫn tốt. Việc xác định tốt hay xấu là do giáo viên và phụ huynh chủ động hướng dẫn để học sinh tự xác định và hành động phù hợp. Việc bắt chước sẽ giúp rất nhiều trong việc phát triển kỹ năng phát âm của các em, các em sẽ có thể phát âm Tiếng Anh với mức độ chuẩn gần với người bản xứ.

6. Vui hơn cho điểm.

Thông thường, ở nước ta sau mỗi buổi học không riêng gì ngoại ngữ, phụ huynh thường hỏi là “hôm nay được bao nhiêu điểm” hơn là “hôm nay học có vui không, có gì mới không” như trong các hệ thống giáo dục khác. Chính vì tư tưởng này, học sinh phải chú ý lấy được điểm cao và vui chơi lại là thứ yếu. Từ đó, qua từng bậc học hình thành thói quen học vì điểm và bằng mọi cách phải có điểm số cao.

Điểm số cũng cần vì đó cũng là cách động viên học sinh nhưng động viên thì có nhiều cách khác nữa. Phải thay đổi để làm cho lớp học sinh động, học sinh có vui mới hình thành động cơ học tập tốt, có động cơ tốt mới nỗ lực đạt kết quả.

Ở nước ta, vẫn chưa có chuyên ngành dạy tiếng Anh thiếu nhi như ở nhiều nước khác. Sắp tới, cần chú ý xây dựng những lớp bồi dưỡng chuyên đề về dạy tiếng Anh thiếu nhi để không những nâng cao hiệu quả sử dụng tiếng mà còn rút ngắn khoảng cách giữa Việt Nam và thế giới cả về phương pháp, kỹ năng và tạo nền tảng, thói quen cho học tập suốt đời trong lĩnh vực dạy và học tiếng Anh.

Dạy tiếng Anh cho trẻ em phải thực chất

Đã qua rồi thời học tiếng Anh với người nước ngoài là một thứ tốn kém, thậm chí “xa xỉ”. Hiện nay thị trường dạy tiếng Anh đang dần đi vào thực chất, khi chi phí và chất lượng cùng phải tìm được sự cân bằng và đáp ứng đúng nhu cầu của người học.

Trong xã hội hiện đại và hội nhập, ngày càng nhiều phụ huynh mong muốn con mình học tốt tiếng Anh và tìm mọi cách để thực hiện mong muốn đó. Tuy nhiên, việc tìm một cơ sở tốt giữa một "rừng" trung tâm tiếng Anh với vô vàn mức giá khác nhau trong khi chất lượng không được kiểm định rõ ràng là có đi đôi với chi phí hay không đã khiến không ít bậc phụ huynh lúng túng. 
Cháu Nguyễn Trung Hiếu - con chị Trần Phương My ở Định Công, Hà Nội năm nay chuẩn bị vào lớp một. Chưa vào năm học mới đã thấy chị tất tả đi lo tìm trung tâm tiếng Anh trẻ em để “bổ túc” cho con. Hỏi ra mới biết, cu Hiếu đã chắc một suất vào trường tiểu học điểm của thành phố, nhưng chị My không vì thế mà kém phần “bận rộn”. Chị tâm sự: “Trẻ con bây giờ được bố mẹ chăm chút ghê lắm, chúng nó nói tiếng Anh còn nhanh hơn tiếng Việt. Cu Hiếu nhà mình chưa được học tí tiếng Anh nào, lại ngồi vào lớp chọn toàn bạn giỏi, không lo đi học ngay khéo thằng bé không theo được các bạn”.
Tuy nhiên, hành trình đi tìm trung tâm tiếng Anh của chị My lại xem chừng không hề suôn sẻ. Nắm bắt được tâm lý của các quý phụ huynh, hàng loạt trung tâm tiếng Anh trẻ em thi nhau mọc lên như nấm sau mưa. Nội trên địa bàn Hà Nội đã có khoảng trên đưới 50 trung tâm lớn nhỏ với chất lượng giảng dạy đa dạng. Tuy nhiên, có một điểm chung là hầu hết học phí đều ở mức “trên trời” - tức là số tiền bỏ ra so với lượng kiến thức trẻ thu nhận được xem chừng vẫn còn nhiều chênh lệch. Sau khi tham khảo bạn bè, chị My được giới thiệu đến một vài trung tâm tiếng Anh trẻ em được coi là uy tín nhất nhì Hà Nội hiện nay với mức học phí khoảng 25 USD/giờ. Chị My nhẩm tính tiền học cả khóa cho cu Hiếu gấp rưỡi tháng lương hiện tại của chị. “Rồi còn cả tiền sữa, tiền ăn, tiền học phí ở trường, tiền học thêm ở trường…, may mà mới chỉ có một đứa, chứ nhà 2 đứa rồi thì vợ chồng cày cuốc chắc chỉ đủ nuôi con” - chị My thở dài.

Làm một phép nhẩm tính đơn giản, chi phí thuê giáo viên bản ngữ có trình độ tương đối tốt hiện nay khoảng 25 USD/giờ, đứng lớp từ 10-15 học sinh. Một nhà đầu tư lâu năm trong lĩnh vực đào tạo tiếng Anh xin giấu tên cho hay vốn đầu tư cho cơ sở vật chất ban đầu của một trung tâm tiếng Anh chỉ rơi vào khoảng 200 - 300 triệu đồng. Tuy nhiên, trước nhu cầu học tiếng Anh quá lớn của người dân, số trung tâm tiếng Anh ít ỏi mở ra thời đầu đã vô hình trung đẩy mức học phí lên đến hàng chục USD/ giờ thành “mức giá sàn” nhằm tạo ra lợi nhuận cực cao.

 

Một buổi học ngoại khóa khi các học viên "nhí" tập làm người mua hàng nói tiếng Anh với thầy giáo người Anh của Trung tâm iSpeaking - nơi học phí ở mức hợp lý, chỉ 110 ngàn đồng/buổi.

Tâm lý chung của phụ huynh đều không muốn con mình “kém bạn kèm bè”, tuy nhiên chưa hẳn quan niệm cố hữu “tiền nào của nấy” đã là hoàn toàn đúng đắn. Đồng ý rằng “tiền cao” thì chất lượng cũng cần phải tương xứng nhưng điều này không có nghĩa là con bà A học ở trung tâm X học phí chục triệu sẽ chắc chắn giỏi hơn con bà B học ở trung tâm Y học phí vài trăm. Quan trọng là, các bậc phụ huynh nên tìm hiểu kỹ và chọn lựa được những cơ sở giáo dục có mức học phí cũng như chất lượng giảng dạy phù hợp với con em mình cũng như hầu bao của mình. Trở thành phụ huynh đầu tư thông minh cho con cái chắc chắn là một lựa chọn khôn ngoan trong thời kỳ bão giá hiện nay. 
Theo dan tri